16 kwietnia 2026
To pytanie stało się osią naszej konferencji, która odbyła się 13 kwietnia 2026 roku w Centrum Prasowym PAP. Punktem wyjścia była premiera raportu „Koszt utraconego potencjału. Ekonomiczna analiza systemu pieczy zastępczej”, przygotowanego przez CASE, a jego naturalnym rozwinięciem – debata o przyszłości systemu i realnych możliwościach jego zmiany.
To wydarzenie było dla nas próbą zmiany języka, jakim organizacje społeczne mówią o pieczy zastępczej. Chcieliśmy odejść od komunikacji opartej wyłącznie na emocjach i indywidualnych historiach, a zamiast tego sięgnąć po argumenty, które trafiają do decydentów – dane, koszty i długofalowe konsekwencje.
Dlaczego powstał ten raport?
Od ponad 12 lat pracujemy z dziećmi i młodzieżą z pieczy zastępczej. Widzimy ich ambicje, determinację i możliwości. Widzimy też system, który – choć formalnie funkcjonuje – w praktyce zbyt często nie przekłada się na realny, bezpieczny start w dorosłość.
Wiemy również, że same historie, choć ważne i poruszające, nie wystarczą, żeby zmienić sposób myślenia o systemie. Dlatego tym razem postawiliśmy na liczby. Zaczęliśmy od pytania, które wielokrotnie słyszeliśmy od przedstawicieli administracji: „Ile to kosztuje?”.
Odpowiedzią jest raport przygotowany przez ekspertów CASE – Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych. Pokazuje on jasno, że zaniechania w obszarze usamodzielniania to nie tylko problem społeczny, ale realne straty dla gospodarki i budżetu państwa. To właśnie te wnioski zaprezentowaliśmy podczas pierwszej części konferencji, którą poprowadził prezes naszej Fundacji, Bartłomiej Jojczyk, z udziałem Aleksandry Kolasy – współautorka analiz przedstawionych w raporcie, która przedstawiła wyniki badań.
Dane, które trudno zignorować
Dla większości młodych ludzi w Polsce wejście w dorosłość to proces rozłożony w czasie. Statystyczny Polak wyprowadza się z domu około 27. roku życia. Tymczasem wychowanek pieczy zastępczej bardzo często musi rozpocząć samodzielne życie już jako osiemnastolatek.
Bez odpowiedniego przygotowania i stabilnego zaplecza oznacza to konieczność podejmowania decyzji, do których wielu dorosłych nie jest gotowych. W praktyce często prowadzi to do przerwania edukacji, trudności na rynku pracy oraz zwiększonego ryzyka bezdomności czy kryzysów psychicznych. W konsekwencji jedynie 37% młodych ludzi znajduje zatrudnienie w pierwszym roku po opuszczeniu pieczy, a 8% trafia do systemu pomocy społecznej.
To efekt systemu, który działa dopiero wtedy, gdy pojawia się kryzys. Zamiast przygotowywać do samodzielności, często reaguje dopiero w momencie, gdy pojawiają się poważne problemy. W rezultacie nie tylko nie wykorzystujemy możliwości młodych ludzi, ale ponosimy bardzo konkretne straty ekonomiczne. Nie chodzi tylko o to, ile wydajemy na pomoc społeczną, ale ile moglibyśmy zyskać, gdyby system działał skutecznie.
Przykłady z raportu:
Ta perspektywa zmienia sposób myślenia. Okazuje się, że brak inwestycji w rozwój nie jest oszczędnością, lecz rezygnacją z realnych zysków dla gospodarki.
Nasze postulaty – od zarządzania problemem do inwestowania w potencjał
Podczas konferencji przedstawiliśmy konkretne propozycje zmian, których wspólnym mianownikiem jest odejście od modelu interwencyjnego na rzecz spójnego systemu wsparcia.
Najważniejsze z nich to:
To rozwiązania, które mają stworzyć młodym ludziom „bezpieczny pas startowy”, a nie tylko reagować po „twardym lądowaniu”.
Debata „Bezpieczny pas startowy zamiast pomocy kryzysowej. Jak uniknąć twardego lądowania wychowanków domów dziecka w dorosłość?”
Program wydarzenia został zaprojektowany tak, by połączyć perspektywę różnych środowisk. Najpierw przedstawiliśmy wyniki raportu, a następnie oddaliśmy głos ekspertom reprezentującym różne obszary systemu.
Zaprosiliśmy:
Dzięki temu dyskusja nie była teoretyczna. Była konkretna, wielowymiarowa i momentami bardzo wymagająca.
Od reakcji na kryzys do realnego wsparcia – relacja z debaty
Punktem wyjścia było pytanie, które wybrzmiewało przez całą debatę: jak sprawić, żeby młodzi ludzie opuszczający pieczę zastępczą nie doświadczali „twardego lądowania” w dorosłość. Już na początku moderator panelu, Bartłomiej Jojczyk z naszej Fundacji, podkreślił, że usamodzielnienie bez wsparcia przypomina skok w przepaść bez spadochronu.
W trakcie dyskusji szczególnie wybrzmiał głos Michała Gucia, który zwrócił uwagę, że obecny system nie jest nastawiony na efekt, lecz na realizację świadczeń. Wskazał, że choć intencją wszystkich jest wyrównywanie szans, to obecne rozwiązania nie prowadzą do osiągnięcia tego celu.
Profesor Mariola Racław uzupełniła tę perspektywę, zwracając uwagę na koszty społeczne i emocjonalne, które nie są widoczne w danych ekonomicznych. Mówiła o długotrwałych konsekwencjach stygmatyzacji i braku bezpieczeństwa emocjonalnego, które wpływają na całe dorosłe życie tych osób.
Z kolei dr hab. Błażej Kmieciak przypomniał, że za każdą analizą i każdą liczbą stoi konkretny człowiek. Podkreślił, że dopiero zestawienie danych z doświadczeniami młodych ludzi pozwala w pełni zrozumieć skalę problemu i nadaje sens ekonomicznej analizie. Dyskusja pokazała również, że oba raporty Fundacji – jakościowy i ekonomiczny – wzajemnie się uzupełniają, tworząc pełny obraz systemu i jego konsekwencji.
Ważnym elementem debaty były także pytania o odpowiedzialność i finansowanie. Rozmawiano o podziale ról między państwo a samorządy oraz o realnych możliwościach wdrożenia zmian. Wybrzmiała obawa, że bez odpowiednich środków nawet dobrze zaprojektowane rozwiązania mogą pozostać jedynie na poziomie deklaracji.
Jeśli jedno zdanie miałoby podsumować tę dyskusję, byłoby to stwierdzenie, że nie potrzebujemy kolejnych mechanizmów reagowania na kryzysy, lecz systemu, który sprawia, że te kryzysy w ogóle nie powstają. To właśnie kierunek zmiany, o który jako Fundacja Dobrych Inicjatyw konsekwentnie zabiegamy.
Ile takie zmiany kosztują? Wdrożenie naszych postulatów to około 330 mln zł rocznie.
W świetle przedstawionych danych i dyskusji nie jest to jednak najważniejsze pytanie. Znacznie istotniejsze jest to, ile kosztuje nas brak tych zmian. Koszty te ponosimy już dziś – w sposób rozproszony, mniej widoczny i w dłuższej perspektywie znacznie wyższy. To nie jest więc wydatek, lecz decyzja o tym, czy chcemy inwestować, czy nadal ponosić konsekwencje niewystarczającego wsparcia.
Nie możemy już powiedzieć, że nie wiedzieliśmy. Mamy dane, analizy, doświadczenia i konkretne propozycje zmian. Mamy też przestrzeń do rozmowy, którą stworzyła ta konferencja i debata. Premiera raportu i panel dyskusyjny nie były jednorazowym wydarzeniem, lecz elementem szerszego procesu. Trwają konsultacje reformy systemu pieczy zastępczej i to właśnie teraz jest moment, w którym możliwe są realne decyzje.
Każde odkładanie tych decyzji oznacza kolejne zmarnowane szanse, pogłębiające się problemy i straty, które ponosimy jako społeczeństwo. Oznacza też kolejnych młodych ludzi, którzy mogli mieć inny start, ale go nie dostali.
Raport pt. „Koszt utraconego potencjału. Ekonomiczna analiza systemu pieczy zastępczej” można pobrać tutaj: https://fdi.org.pl/raport-koszt-utraconego-potencjalu/
Zacznij dobrze dzień!
Dobry start to credo Fundacji Dobrych Inicjatyw. Więc Ty także zacznij dobrze dzień: z optymizmem, ufnością i wiarą, że możesz dać innym coś od siebie!
W naszym Dobrym Dzienniku przeczytasz nie tylko wiele dobrych wiadomości, ale też sprawozdania z naszych działań na rzecz dzieci oraz młodzieży w pieczy zastępczej.
TAGI
Zacznij dobrą korespondencję!
Zapisując się do newslettera wyrażasz zgodę na przetwarzanie danych osobowych przez Fundację dobrych inicjatyw w celu realizacji usługi newsletter zgodnie z Polityką Prywatności.
Serwis umożliwia przekazanie darowizny na rzecz Fundacji Dobrych Inicjatyw celem wsparcia działań statutowych oraz pojedynczych akcji. Fundacja Dobrych Inicjatyw funkcjonuje z siedzibą pod adresem Aleje Jerozolimskie 85/6, 02-001 Warszawa oraz przedstawia się numerami NIP: 7010413380, REGON: 147107356 i KRS: 0000497957. Płatności online są obsługiwane przez operatorów płatności: PayU SA i PayPal.
Na stronie Serwisu Użytkownik, aby przejść do okna operatora płatności, jest zobowiązany do podania danych takich jak imię, nazwisko i e-mail. Wszystkie dane zbierane przez Fundację Dobrych Inicjatyw podlegają ochronie. W celu dokonania darowizny jednorazowej przez Serwis, po wybraniu operatora płatności online, Użytkownik zostaje odpowiednio przekierowany do serwisu operatora płatności.
W ramach płatności online Użytkownik może dokonać płatności za pomocą: kart płatniczych, przelewów elektronicznych oraz przelewów tradycyjnych. Szczegóły dotyczące realizacji płatności online oraz sposobu jej wykonania przez operatorów płatności określają regulaminy stosowane przez w/w operatorów płatności.
Dodatkowo, ze strony Serwisu użytkownik ma możliwość pozyskania danych do samodzielnego wykonania tradycyjnego przelewu bankowego.
W uzasadnionych przypadkach Darczyńca może zgłosić reklamację i zażądać zwrotu przekazanej darowizny. Reklamację należy zgłosić na adres: biuro@fdi.org.pl, wpisując w tytule wiadomości „reklamacja” oraz podając powód i szczegółowe dane transakcji. Każda reklamacja rozpatrywana będzie przez Fundację Dobrych Inicjatyw indywidualnie w ciągu 14 dni od daty otrzymania reklamacji.
Fundacja Dobrych Inicjatyw jest organizacją pożytku publicznego, tym samym darowizna przekazana na rzecz Fundacji Dobrych Inicjatyw – na dzień wejścia w życie niniejszego Regulaminu – może zostać odliczona przy rozliczaniu podatku od osób fizycznych (PIT) w danym roku podatkowym, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wszelkie wpłaty są wyrażone w polskich złotych (PLN).
Mamy przyjemność zapoznać Cię z naszymi dobrymi politykami współpracy z użytkownikami. Choć rzadko tu zaglądacie, to musicie wiedzieć, że o dane dbamy z najwyższą starannością. Stworzyliśmy dokument opowiadający o zasadach przetwarzania danych osobowych, wykorzystywania plików cookies i innych technologii śledzących w odniesieniu do korzystania z naszej strony internetowej.
Administratorem strony jest Fundacja Dobrych Inicjatyw z siedzibą w Warszawie 02-001 przy ul. Alejach Jerozolimskich 85/6, NIP: 7010413380, REGON: 147107356.
W razie jakichkolwiek wątpliwości związanych z polityką prywatności czy plikami cookies, wyślij wiadomość na adres biuro@fdi.org.pl.
Swoje dane osobowe przekazujesz nam na kilka sposobów: kontaktując się z nami, wchodząc w interakcje z treściami reklamowymi, zapisując się do naszego newslettera, wpłacając darowiznę, przekazując 1,5% podatku na OPP, a także biorąc udział w organizowanych przez nas akcjach. Zapewniamy, że Twoje dane pozostaną poufne, bezpieczne, zaopiekowane i nie zostaną udostępnione jakimkolwiek podmiotom trzecim bez zgody.
Twój adres e-mail trafia do naszej bazy danych, gdy nawiązujesz z nami korespondencję lub gdy zapiszesz się do naszego newslettera jedną z możliwych dróg, np. Za pośrednictwem strony internetowej fundacji lub subskrypcji w naszych kanałach mediów społecznościowych. Podstawą przetwarzania Twoich danych w celu kontaktu jest art. 6 ust. 1 lit. a RODO, tym samym jest to Twoja zgoda na kontakt z naszej strony.
Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych po zakończeniu kontaktu jest usprawiedliwiony cel w postaci archiwizacji korespondencji na potrzeby wewnętrzne (art. 6 ust. 1 lit. c RODO). Masz prawo do domagania się usunięcia korespondencji, chyba że jej archiwizacja jest uzasadniona np. w sytuacji obrony przed potencjalnymi roszczeniami z Twojej strony.
Podczas zlecenia wpłaty darowizny przetwarzamy Twoje dane w celu zarządzania wpłatami oraz wystawiania zaświadczeń do celów podatkowych. Możemy też kontaktować się z Tobą za pośrednictwem udostępnionego nam przez Ciebie adresu e-mail np. z podziękowaniami za Twoje wsparcie. Twoje dane mogą zostać wykorzystane do realizacji naszych celów statutowych m.in. do informowania o organizowanych akcjach społecznych oraz o możliwościach dalszego wsparcia – oczywiście o ile nie sprzeciwisz się takiemu przetwarzaniu.
Pliki cookies to niewielkie informacje tekstowe przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym (np. komputerze, tablecie, smartfonie), które mogą być odczytywane przez nasz system teleinformatyczny lub system teleinformatyczny podmiotów trzecich (cookies podmiotów trzecich).
Niektóre używane przez nas cookies są usuwane po zakończeniu sesji przeglądarki internetowej, tzn. po jej zamknięciu (cookies sesyjne). Inne cookies są przechowywane na Twoim urządzeniu końcowym i umożliwiają nam rozpoznanie Twojej przeglądarki przy kolejnym wejściu na stronę (trwałe cookies).
Nasza strona, tak jak większość stron internetowych, wykorzystuje pliki cookies. Wyświetlamy informację na temat ich stosowania przy pierwszej wizycie na naszej stronie.
Mechanizmy, które możesz spotkać na naszych stronach:
Cały pakiet powyższych informacji został zaktualizowany 1 marca 2023 r. Możliwe jest wprowadzanie małych zmian, które będą obowiązywać od daty opublikowania na stronie i które będą regulować sposób, w jaki gromadzimy i wykorzystujemy dane osobowe.